زبان و مفاخر فارسی

رشته‌ای محکم برای همدلی‌

Daneshnameh Adab Farsi 01 (300)

نگاهی به دانشنامۀ زبان و ادب فارسی در افغانستان‌ منتشر شده در: فصلنامۀ هری‌، سال اول‌، شماره دوم و سوم‌، تابستان و خزان ۱۳۷۹. گفتنی است که علاوه بر این، من نکات دیگری هم به صورت یک نقد مختصر بر این کتاب نوشته‌ام که با این نشانی در سایت محمدکاظم کاظمی منتشر شده است.   دانشنامۀ ادب فارسی (۳) ـ ادب فارسی در افغانستان‌ به سرپرستی حسن انوشه‌ چاپ اول‌، بهار ۱۳۷۸ سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی‌ ۲۰۰۰ نسخه‌، ۱۱۷۶ صفحه‌، رحلی‌، ۷۰۰۰ تومان‌ سخن از دانشنامۀ ادب و فارسی در افغ ادامه مطلب

پالایش زبان فارسی در افغانستان امروز

Palayesh Parsi 02

تمهید افغانستان از دیرباز گذرگاه ملل مختلف و محل برخورد فرهنگها و تمدنها بوده است‌. بسیاری از جهانگشایی‌ها، جنگها، مهاجرتها و رفت‌وآمدهای تجاریِ این منطقه به نحوی بر افغانستان و زبان مردم آن تأثیر گذاشته است و به همین سبب‌، زبان فارسی در این کشور برخوری همه‌جانبه و دیرپای با زبانهای دیگر این منطقه و حتی بعضی کشورهای دورتر داشته و تأثیرهایی از آنها پذیرفته است‌. این برخوردها در سالهای اخیر، با تحولاتی که در کشور ما رخ داد، ابعادی تازه یافته است‌. حضور خارجیان و مؤسسات وابسته به آنها و استخدام ادامه مطلب

نگاهی به کتاب «لهجۀ بلخ و دریافت بهتر سخن مولانا»

lahja-balkh-92-300-300

میراثِ زبانی بلخ لهجۀ بلخ و دریافت بهتر سخن مولانا تألیف محمدآصف فکرت محمدکاظم کاظمی   تمهید پیوند محکم و قرابت بسیار میان زبان فارسی امروز افغانستان و متون کهن فارسی برای کسانی که با فارسی افغانستان آشایند، پدیده‌ای است روشن و در عین حال جذاب و کارآمد. بسیاری از واژگان، ترکیب‌ها و ساختارهای نحوی زبان فارسی که در ایران متروک شده یا تغییر و تحول یافته‌اند، در افغانستان همچنان رواج دارند. چنین است که زبان فارسی این کشور را می‌توان گنجینه‌ای از ذخایر کهن دانست. هم‌اکنون واژه‌هایی همچو ادامه مطلب

نگاهی به «فارسی ناشنیده»، فرهنگ واژه‌ها و اصطلاحات فارسی افغانستان

Farsi Nashanideh 01 (300-300)

فارسی ناشنیده فرهنگ واژه‌ها و اصطلاحات فارسی و فارسی‌شدۀ کاربردی در افغانستان حسن انوشه ـ غلام‌رضا خدابنده لو چاپ اول، پاییز ۱۳۹۱ تهران، مؤسسۀ فرهنگی اکو ۱۰۱۰ صفحه، رقعی   ضرورت کار فارسی افغانستان یک گنج است، گنجی که برای همزبانان ما در خارج از افغانستان و به ویژه ایران، سخت نامکشوف مانده است. ایرانی‌ای که به افغانستان می‌رود، یا متون ادب و دانش افغانستان امروز را می‌خواند، گویا به موزۀ تاریخ زبان فارسی وارد شده است. بسیاری از واژگانی که در متون کهن فارسی دیده شده‌اند و اکنون از فا ادامه مطلب

آب در هاون

Hawan 01

در حاشیۀ تصمیم‌های اخیر دولت افغانستان برای پاکسازی زبان   سخن اول پیش از همه چیز یک نکته را روشن کنم که اگر من در بعضی جای‌ها از این نوشته کلمۀ «فارسی» را به عنوان نام زبان ما به کار می‌برم، این از سر عمد و آگاهی است. این همان نامی است که مولانای بزرگ این زبان را بدان نام می‌خواند، آنجا که می‌گفت ناله‌ای کن عاشقانه، درد محرومی بگو پارسی گو ساعتی و ساعتی رومی بگو و همان نامی که ناصرخسرو به این زبان داده است آنجا که در سفرنامۀ خویش گفته است «و در تبریز، قطران‌نام شاعری را دیدم. شعری نی ادامه مطلب

به یغما بردن یا اشتراک مفاخر؟

Ferdosi - Mehr 1391

توضیح: در اردیبهشت ۱۳۹۱ در سرای اهل قلم نمایشگاه کتاب تهران مراسمی برای تجلیل از غزنی و غزنویان برگزار شد که در آن، شاعران و پژوهشگران افغانستان، قنبرعلی تابش و شوکت‌علی محمدی دربارۀ نقش غزنی در تکوین شاهنامۀ فردوسی سخن گفتند. خبرگزاری مهر گزارشی از این مراسم منتشر کرد که در آن از «به یغما رفتن شاهنامه به دست افغان‌ها» سخن رفته بود. من مطلب زیر را در پاسخ به آن گزارش نوشتم. این یادداشت با عنوان «فراموشی مفاخر ادب پارسی، خواست دشمنان فرهنگ مشترک ماست» در سایت خبرگزاری منتشر شد که باید از این جهت ادامه مطلب

فارسی را به فارسی ترجمه نکنیم

Ghabraei Mahdi 01

چند سالی است که ادبیات داستانی افغانستان در ایران استقبال و بازتاب خوبی به خود دیده است. رمان‌ها و مجموعه داستان‌های بسیاری از نویسندگان کشور ما در ایران منتشر شده و گاه تحسین شده و به چاپ‌های متعدد رسیده است. در این میان کتاب‌هایی هم هست که در اصل به انگلیسی نوشته شده بوده و در ایران به فارسی ترجمه شده است. آقای مهدی غبرایی مترجم نامدار ایرانی از کوشندگان جدی این عرصه بوده و از این رهگذر به ادبیات داستانی افغانستان و کتاب‌خوانان ایران خدمت‌ها کرده است. ولی اخیراً ما از ترجمۀ رمان‌هایی از عتی ادامه مطلب