مقالات ادبی

دو رودخانۀ جاری

iran-afg

نگاهی به تأثیر شعر انقلاب ایران بر شعر امروز افغانستان   تمهید ما در این نوشته برآنیم که وجوه و جوانب مختلف تأثیر شعر انقلاب اسلامی ایران بر شعر امروز افغانستان را نشان دهیم. البته قبل از نشان دادن این وجوه، اصل خود این تأثیر را می‌باید اثبات کرد، ولی به نظر می‌رسد که موضوع برای کسانی که با شعر امروز افغانستان آشنایند، چندان پوشیده نیست. مسلماً در حین بحث نیز شواهدی به میان می‌آید که این تأثیر را تأیید خواهد کرد.   نگاهی به پیشینه ارتباطات ادبی میان این دو پاره از قلمرو زبان ادامه مطلب

چند شیرین‌کاری زبانی در شعر اخوان ثالث

akhawan-sales-01-300-300

مهدی اخوان ثالث شاعری بود «زبان‌آور» بدین معنی که بیش از دیگر امکانات بیان هنری، بر هنرمندی‌های زبانی تکیه داشت. زبان شعر اخوان از جهات گوناگون قابل بررسی است و این وارث قصیده‌سرایان کهن، در حوزه‌های واژگان، ترکیبات و ساختار جمله بسیار بدایع دارد که پرداختن به همه در این مجال ممکن نیست. اما آنچه من در اینجا می‌خواهم بر آن تمرکز کنم و البته فهرست‌وار نمونه‌هایی طرح کنم، بعضی شیرین‌کاری‌های زبانی است که در در مسیر طنز تلخ شعر اخوان خوش افتاده و حلاوتی و ظرافتی در کلام ایجاد کرده است. بعضی از ای ادامه مطلب

نگاهی به شعر کلاسیک معاصر افغانستان

Shaeran Classic

چشم‌اندازی به گذشته هرچند نگاه ما در این نوشته بر شعر کلاسیک صد سال اخیر افغانستان متمرکز است، نگاهی گذرا به سال‌های پیش از آن هم ضروری می‌نماید، چون شعر امروز این کشور از سنت‌ ادبی رایج در قرن‌های اخیر بی‌بهره نبوده است. در افغانستان «بازگشت ادبی» آن‌گونه که در ایران رخ نمود، تجربه نشد و شعر فارسی در این قلمرو جغرافیایی همچنان بر پایۀ مکتب هندی رواج داشت. درست است که بازگشت ادبی در نگاه منتقدان نوگرای امروز نوعی عقبگرد به حساب می‌آید و اگر از این منظر بنگریم، دور ماندن شعر افغانستان از این ادامه مطلب

اخلاق و شعر امروز

Adami Pir-Saeb_2

تمهید اگر بعضی ملاحظات و پرده‌پوشی‌ها را به کنار نهیم و جرأت بیان حقیقت به خود بدهیم، باید اعترف کنیم که جامعۀ امروز ما از نظر پایبندی به اخلاق و مبانی اخلاقی، هیچ وضعیت مطلوبی ندارد. و ضعف اخلاق روز به روز شدیدتر می‌شود، به ویژه در میان جوان‌تر‌ها. البته این که می‌گویم ضعف اخلاق، منظورم «پیروی از فرهنگ منحط غربی» نیست، بلکه حتی بر این باورم که یکی از مشکلات بزرگ همین است که اخلاقی بودن را فقط در «دوری کردن از فرهنگ منحط غربی» دیده‌ایم و سنجیده‌ایم، یعنی در ظواهر و وضع پوشش و امثال اینها، که ای ادامه مطلب

دنیای مجازی و نقد شعر

Tarh 005

امکانات جهان مجازی‌، به ویژه وبلاگها و فیس‌بوک و دیگر شبکه‌های ارتباطی‌، بستری تازه برای فعالیتهای ادبی فارسی‌زبانان ایجاد کرده است‌. به واقع اهل ادب و اهل قلم جزء اولین گروههایی بودند که از این امکانات استفاده کردند و اکنون قریب به ده سال از فعالیت اولین وبلاگهای ادبی به زبان فارسی می‌گذرد. به واقع این محیط امکانات و قابلیتهای ویژه‌ای در اختیار اهل قلم می‌گذارد که پیش از این کمتر در اختیار آنها بود و مهم‌ترین آنها امکان انتشار سریع و کم‌هزینه‌ی آثارشان است‌. حقیقت این است که رسانه‌های مکت ادامه مطلب

برون زین گنبد دربسته‌

Eqbal Lahori 01

شاخصه‌های فکری شعر اقبال لاهوری‌ برون زین گنبد دربسته پیدا کرده‌ام راهی‌ که از اندیشه برتر می‌پرد آه سحرگاهی‌ ... پس از من شعر من خوانند و دریابند و می‌گویند جهانی را دگرگون کرد، یک مرد خودآگاهی‌ شعر فارسی در طول تاریخ دو بار دچار تحوّلی جدّی شد؛ تحوّل اول در حوالی قرن پنجم هجری بود که سنایی و ناصرخسرو حکمت و معرفت را به شعر درباری و زمینی ما تزریق کردند. در قرنهای بعد پیدایش آثار ارجمندی چون قصاید خاقانی و منطق‌الطیر و مثنوی معنوی و دیوان شمس‌، دیگر نه تحول‌، بلکه مرحله‌ی کمال آن چیزی است ادامه مطلب

شاعری جامع و متعادل

Aminpor Qaysar 01

سیری در شعر قیصر امین‌پور تمهید ـ این کتاب را می‌بری و تا هفته‌ی بعد حتماً می‌خوانی و بر می‌گردانی‌. این بود، یا چیزی شبیه به این‌، آنچه سید عبدالله حسینی در سال ۱۳۶۶ گفت‌، وقتی کتاب «تنفس صبح‌» قیصر امین‌پور را به من می‌داد و من اجبارگونه‌ای در این قبیل سفارشها حس می‌کردم‌، در آن زمانی که تمایلم به قصیده‌سرایی و غزل‌نویسی به سبک قدما بود و مخمس‌ساختن بر شعر دیگران‌. ولی دیری نگذشت که ما در برنامه‌های دانش‌آموزی و در معیت جناب مصطفی محدثی‌، «تنفس صبح‌» قیصر امین‌پور را به عنوان مطمئن‌تر ادامه مطلب

شفیعی کدکنی، جمع اضداد در عرصۀ ادبیات

Shafiei 910611

گاهی دربارۀ بزرگان عرصۀ دانش و ادب اندیشیده‌ام که به راستی چه چیزی آنان را نزد گروه‌های وسیعی از مردم محبوب و مرجع ساخته است. در نهایت به این برآیند رسیده‌ام که دلیل اصلی موقعیت ممتاز آنان، جمع شدن صفات به ظاهر متضاد و متقابل در آنان است. حقیقت این است که ما در جامعۀ بشری کم نداریم کسانی که در یک وجه از فضایل و کمالات انسانی بی‌نظیر هستند. آنان البته قابل احترام‌اند و آثار و فعالیت‌هایشان در همان زمینه سخت کارآمد است، ولی معمولاً یک محبوبیت صنفی و یا مقطعی دارند. مثلاً یک استاد دانشگاه که فردوسی ادامه مطلب

دو مقاله دربارۀ شعر پایداری ایران

Sher Paydari

توضیح انگیزۀ اصلی من برای ایجاد این سایت، امکان دسترسی آسان به همه نوشته‌هایم است، به خصوص مقاله‌ها و نقدهای بسیاری که در این سال‌ها نوشته‌ام و در نشریات مختلفی چاپ شده است، ولی اکنون کمتر در دسترس است. من در این سال‌ها معمولاً طرف مراجعۀ عزیزان دانشجو از ایران و افغانستان هستم که برای کارهای پژوهشی خویش به این نوشته‌ها نیاز دارند و غالباً ناگزیر می‌شوم که خودم این مطالب را برایشان بیابم و بفرستم. و باز در آن صورت هم مشکل ارجاع‌دادن دارند. برنامۀ من این است که به امید خدا همه نوشته‌هایم در ح ادامه مطلب